به گزارش خبرنگار مهر، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در حاشیه نشست راهبران آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف)، در پاسخ به سؤال خبرنگار مهر درباره افت رتبه دانشگاهها و برنامه وزارت علوم برای خروج دانشگاهها از روند نزولی اظهار کرد: ارتقای جایگاه علمی و بررسی علل و عوامل کاهش رتبه دانشگاهها نیازمند یک جلسه مستقل است، اما آنچه می‌توانم به تناسب این جلسه بگویم، یکی از عوامل کاهش رتبه، فرسودگی تجهیزات آزمایشگاهی است.
وی افزود: ما در طرح آتف و در ادامه آن در طرح هما، به دنبال تقویت و ارتقای آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی هستیم که نتیجه آن قاعدتاً به بروندادهای پژوهشی اصیل و معتبر منجر می‌شود و در نهایت، ان‌شاءالله یکی از موانع ارتقای رتبه علمی ایران برداشته خواهد شد.
سیمایی صراف با اشاره به حمایت‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح گفت: در این طرح کمک‌هایی برای خرید تجهیزات، شرکت در کنفرانس‌های علمی و حمایت از دانشجویان جوان به‌عنوان همکاران طرح در نظر گرفته‌ایم و در مجموع امیدواریم شور و نشاط علمی در دانشگاهها بیشتر شود.
حمایت از دانشگاه‌های مختلف بدون تبعیض در طرح آتف
وزیر علوم در پاسخ به پرسشی درباره آزمایشگاه‌های مجهز دانشگاهها که با وجود برخورداری از تجهیزات، استقبال کمتری از آنها می‌شود و دستگاه‌هایشان بدون استفاده باقی می‌ماند، گفت: در این طرح میان دانشگاه‌های درجه یک، دو و سه تبعیض قائل نشده‌ایم و همه دانشگاهها می‌توانند مورد حمایت قرار بگیرند.
وی ادامه داد: البته این مشکل وجود دارد که گاهی تجهیزات در یک محل کمتر استفاده می‌شوند، در حالی که در آزمایشگاه دیگری بیشتر مورد نیاز هستند.
سیمایی صراف با اشاره به برنامه وزارت علوم برای حل این مشکل گفت: معاونت پژوهشی در حال مطالعه برای ایجاد هم‌افزایی و شبکه بین آزمایشگاه‌هاست. طرح هما در واقع همین شبکه‌سازی بین آزمایشگاه‌ها برای استفاده از تجهیزات یکدیگر و هم‌افزایی تحقیقات است.
وی تأکید کرد: بسیاری از تحقیقات باید به هم پیوند بخورند تا یک خروجی به دست بیاید. تحقیقات جداجدا ان‌شاءالله در این شبکه به هم پیوند خواهند خورد و خروجی‌های مؤثرتری ایجاد خواهند کرد.
تصویب اعتبار مالیاتی برای بازسازی دانشگاه‌های آسیب‌دیده از جنگ
وزیر علوم در پاسخ به سؤال دیگری درباره استفاده از اعتبار صندوق ملی برای تجهیز آزمایشگاه ها اظهار کرد: در وهله نخست، از اعتبار مالیاتی برای بازسازی دانشگاه‌های آسیب‌دیده از جنگ و همچنین تجهیز ساختمان‌های این دانشگاهها استفاده کردیم.
وی افزود: چیزی حدود ۱۲ همت اعتبار برای این موضوع در نظر گرفته شده است. چهار دانشگاه ما آسیب دیدند که خوشبختانه اعتبار مالیاتی آن تصویب شده و به‌زودی نیز به اجرا گذاشته خواهد شد.
سیمایی صراف با اشاره به نیاز آزمایشگاه‌ها به اعتبارات بیشتر برای ارتقا و جبران فرسودگی تجهیزات گفت: ارتقای آزمایشگاه‌ها و جبران فرسودگی‌های حداقل دو دهه، نیازمند اعتبارات بیشتری است.
وی ادامه داد: عرض کردم که با رهبر شهید درباره کمک از طریق صندوق توسعه ملی مذاکره شده بود، اما متأسفانه جنگ مانع استفاده از این اعتبار شد.
حمایت از ۲۲۴ آزمایشگاه شاخص کشور
وزیر علوم با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای حمایت از آزمایشگاه‌های شاخص کشور گفت: فعلاً در گام نخست، علاوه بر اینکه پیگیری اعتبار ارزی سنگین را دنبال می‌کنیم، از آزمایشگاه‌های شاخص کشور حمایت کرده‌ایم.
وی افزود: امروز بیش از ۲۲۴ آزمایشگاه عملاً ۷۰ درصد اعتبار جدید را دریافت کرده‌اند؛ اعتباری که در گذشته وجود نداشته است. ۳۰ درصد باقی‌مانده نیز تا انتهای سال دریافت خواهند کرد.
سیمایی صراف تصریح کرد: در سال آینده، به شرط اینکه خروجی این آزمایشگاه‌ها ناظر به حل مسئله باشد، حمایت‌ها دوباره تشدید خواهد شد.
وزیر علوم در توضیح مستقیم طرح آتف و هما گفت: آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی آزمایشگاه‌هایی هستند که توسط یک استاد و دانشجویانش اداره می‌شوند و ما آنها را تقویت مالی می‌کنیم و مورد حمایت قرار می‌دهیم.
وی افزود: در طرح هما، آزمایشگاه‌های فردی که مورد حمایت قرار گرفته‌اند به یکدیگر متصل می‌شوند و یک شبکه تشکیل می‌دهند؛ شبکه‌ای که هم‌افزا خواهد بود و قطعاً شاهد خروجی‌های بهتر از آن خواهیم بود.
سیمایی صراف در پایان با اشاره به نخستین خروجی این طرح، سخنان خود را با تأکید بر توسعه همکاری‌های پژوهشی و تقویت آزمایشگاه‌های دانشگاهی ادامه داد.
حسین سیمایی صراف وزیر علوم تحقیقات و فناوری همچنین در نشست راهبران آزمایشگاه تحقیقات فردی (آتف) با عنوان «توانمندسازی پژوهشگر تا حل مسائل ملی» که در وزارت علوم برگزار شد، با اشاره به اهمیت شکل‌گیری این طرح اظهار داشت: تشکیل چنین جلساتی و اجرای ایده آتف، نشان‌دهنده امید ما به آینده است؛ چراکه یکی از اهداف دشمن، مأیوس کردن محققان و پژوهشگران کشور بود که در این زمینه ناکام مانده است.
وی افزود: از سوی دیگر، این طرح نشان‌دهنده اراده جدی ما برای ساختن کشوری بهتر از گذشته است و بیانگر عقل و هوش ایرانی است که تلاش می‌کند با وجود همه محدودیت‌ها، منابع خود را به سمت ارتقای سطح علمی، تحقیقاتی و پژوهشی کشور هدایت کند.
وزیر علوم با بیان اینکه در دوره پساجنگ و پیروزی، بیش از گذشته به بازآرایی معماری پژوهشگاه‌ها و حتی دانشگاهها نیاز داریم، گفت: اگر این بازآرایی انجام نشود، ممکن است به‌تدریج از مشروعیت پژوهشگاه‌ها کاسته شود؛ زیرا اگر آزمایشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها نتوانند مسائل کشور را حل کنند و نیازهای جامعه را برطرف سازند، در نهایت کشور درباره هزینه و فایده اختصاص منابع به این مراکز تجدیدنظر خواهد کرد.
سیمایی ادامه داد: بنابراین در فرآیند بازآرایی و تداوم حمایت‌ها، باید خروجی فعالیت‌ها به‌طور مشخص اندازه‌گیری شود و مشخص شود که آیا نتایج آزمایش‌ها و پژوهش‌ها ناظر بر یک مسئله واقعی و در مسیر حل آن قرار دارند یا خیر.
وی یکی دیگر از موضوعات مهم در بازآرایی ساختار پژوهشی کشور را توجه به علوم انسانی دانست و اظهار داشت: به نظر می‌رسد برای نخستین بار در این طرح به‌طور جدی به این موضوع توجه شده است. واقعیت این است که تاکنون از ظرفیت‌های علوم انسانی در حکمرانی، اقتصاد، سیاست و ساخت کشور به اندازه کافی استفاده نکرده‌ایم؛ در حالی که این علوم زیربنای توسعه هستند و در همه کشورها جایگاه داشته و خواهند داشت.
وزیر علوم با اشاره به نقش علوم انسانی در شناخت انسان و جامعه افزود: علوم انسانی می‌تواند پیش‌نیازها و پیامدهای هر پدیده‌ای را تحلیل کند و جامعه و تصمیم‌گیران را نسبت به آینده آگاه سازد. بر همین اساس، در طرح آتف حمایت از آزمایشگاه‌ها صرفاً به تجهیزات فیزیکی محدود نشده و زیرساخت‌های پژوهشی علوم انسانی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
سیمایی در ادامه با اشاره به برخی نکات مطرح‌شده از سوی استادان در این نشست گفت: دو مورد از درخواست‌های مطرح‌شده را مورد توجه قرار داده‌ام. نخست اینکه قرار است حمایت مالی مستقیماً به حساب محققان واریز شود و قرار نیست دانشگاهها از این مبلغ به‌عنوان بالاسری سهمی بردارند.
وی اضافه کرد: همچنین در صورتی که همکاران جوان به مجموعه آزمایشگاه‌های آتف اضافه شوند، حمایت‌های بیشتری از این آزمایشگاه‌ها صورت خواهد گرفت. از سوی دیگر، همان‌طور که اشاره شد، تداوم حمایت‌ها منوط به ارائه خروجی‌های مؤثر در حل مسائل و عبور از انتزاعی بودن پژوهش‌هاست.
وزیر علوم با اشاره به ضرورت ایجاد شبکه ارتباطی میان آزمایشگاه‌ها اظهار داشت: هدف نهایی، ایجاد شبکه‌ای برای ارتباط و همکاری میان آزمایشگاه‌هاست که در طرح بعدی با عنوان «هما» دنبال خواهد شد.
سیمایی در پاسخ به درخواست‌های مطرح‌شده درباره نوسازی و به‌روزرسانی تجهیزات آزمایشگاهی گفت: این موضوع کاملاً درست است و همه ما به آن واقف هستیم. سال گذشته گفت‌وگوی مفصلی با رئیس‌جمهور در این زمینه انجام شد و طرحی تهیه کردیم که در آن آزمایشگاه‌ها و تجهیزاتی که نیازمند به‌روزرسانی بودند، به‌طور دقیق مشخص شده و برآورد مالی آن نیز انجام شده بود.
وی ادامه داد: قرار بود رئیس‌جمهور برای استفاده از منابع صندوق توسعه و کمک به آزمایشگاه‌های کشور، از رهبر شهید اجازه بگیرند؛ اما با تهاجم دشمن مواجه شدیم که با خیال خام خود قصد داشت تمدن و پیشینه ایران عزیز را از بین ببرد، هرچند در این هدف ناکام ماند.
سیمایی با بیان اینکه جنگ خسارت‌هایی به کشور وارد کرد و برخی ایده‌ها و برنامه‌ها را به تعویق انداخت، تأکید کرد: با این حال، موضوع نوسازی و به‌روزرسانی تجهیزات آزمایشگاهی را حتماً دنبال خواهیم کرد و همچنان به فکر بازسازی، نوسازی و ساخت هستیم.
وی افزود: همین امروز نیز در جلسه‌ای با معاون اول رئیس‌جمهور، بخشی از موضوعات مربوط به بازسازی و نوسازی اماکن دانشگاهی و شرکت‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند، مطرح شد که امیدواریم این اقدامات نیز انجام شود.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود، انتخاب آزمایشگاه‌های مشمول طرح آتف را موضوعی حساس و مهم دانست و گفت: از معاون پژوهشی وزارت علوم خواسته‌ام به شاخص‌های انتخاب این آزمایشگاه‌ها توجه ویژه داشته باشد.
سیمایی اظهار داشت: وظیفه ما این است که به همه آزمایشگاه‌ها کمک کنیم و زمینه حمایت و ارتقای آنها را فراهم سازیم، اما از آنجا که امکانات موجود پاسخگوی همه نیازها نیست، ناگزیر باید تعدادی از آزمایشگاه‌ها برای دریافت حمایت‌های ویژه انتخاب شوند.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین معیارهای علمی و بدون سوگیری برای انتخاب آزمایشگاه‌ها افزود: این انتخاب باید بر اساس شاخص‌های بی‌طرفانه‌ای مانند قدرت حل مسئله، به‌کارگیری نیروهای جوان، فعالیت شبکه‌ای آزمایشگاه‌ها تا حد امکان و همچنین استفاده از ظرفیت پژوهش‌های علوم انسانی در فعالیت‌های تحقیقاتی انجام شود.
وزیر علوم ابراز امیدواری کرد: اجرای طرح آتف به روزنه‌ای جدید برای امیدآفرینی و ایجاد شور و نشاط در میان محققان، جوانان و دانشجویان کشور تبدیل شود و همه پژوهشگران و دانشگاهیان در تحقق اهداف آن مشارکت داشته باشند.
نظر شما